De cryptische taal van iconen

Het Griekse woord “eikóna” betekent “beeld”, “beeltenis”of “afbeelding” en hoewel het woord in het Grieks in de ruimste zin gebruikt kan worden, heeft het woord in het Nederlands vooral de betekenis van een geschilderde afbeelding van een heilige. Maar ook in het Grieks is een van de betekenissen de geschilderde afbeelding van Christus, Maria of van een heilige. Wie kent ze niet? Elke Grieks-orthodoxe kerk is er uitbundig mee versierd en ook ontbreekt er in de meeste Griekse bussen en taxi’s niet een miniatuuricoon van Aghios Nikolaos de beschermheilige van o.a. zeelieden en reizigers.In de pittoreske straatjes van de toeristen-
centra kom je bijna op elke hoek van de straat een winkeltje tegen dat iconen in alle vormen en maten aan de man probeert te brengen. Afbeeldingen van Christus, Maria met en zonder kindje Jezus en legio heiligen.Wie zou denken dat een icoon slechts een van de vele souvenirs is waaruit de toerist kan kiezen om als trofee mee te nemen naar huis, komt bedrogen uit. Menig Grieks huis heeft een apart ingericht hoekje dat door een icoon wordt beheerst. De Grieken geloven heilig in hun iconen en de kracht die ze eraan ontlenen. Uit dankbaarheid voor de wonderen verricht door de heilige worden iconen in hun geheel verzilverd of worden er veelal verzilverde plaatjes aan gehangen, de zogenaamde “támata”, vaak in een afdruk van het lichaamsdeel, arm of been, dat door toedoen van de heilige genezen is.
Het schilderen van iconen is geen uiting van de eigen impressie,maar bijna een religie op zich. Zo zijn materiaalgebruik, kleur, gelaatsuitdrukking e.d. aan regels gebonden. Het mysterieuze dat de icoon uitstraalt wordt nog eens extra benadrukt door de wel haast mystieke inscripties waarmee de heiligenafbeeldingen opgesierd zijn. Zelfs diegene die het Griekse alfabet machtig is heeft bij het ontcijferen van zo’n inscriptie vaak het gevoel dat hij een cryptogram aan het oplossen is. Veel iconen met een afbeelding van Maria hebben de inscriptie:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*